بەدواداچوونى مامەڵەكەت

ژمارەى نوسراوى پارێزگا

پن كۆد

ڕۆژی 4ی تشرینی یەكەم


-    ڕۆژی 4ی تشرینی یەكەمی ساڵی 2ی پێش زایین، (مارك ئەنتۆنیۆ) ‌و (ئۆكتاڤیۆس)ی سەركردەكانی ئیمپراتۆرییەتی ڕۆمانی، لە میانی جەنگی (فیلیبیا)دا سەركەوتنێكی گەورەیان بەدەست هێنا ‌و دەسەڵاتی ڕۆمەكانیان بە سەر ناوچەی خۆرهەڵاتی ناوەڕاستدا فراوانتر كرد.
-    ڕۆژی 4ی تشرینی یەكەمی ساڵی ساڵی 1295ی زاینی، بەفەرمانی (مەحمود غازان)ی سوڵتانی موسڵمانەكان، ئیلیخانی مەغۆلی لەسەر دەستی (میر نەورۆز) كوژرا ‌و بە وەش زیانێكی زۆر بەسوپای مەغۆل گەیشت.
-    ڕۆژی 4ی تشرینی یەكەمی ساڵی 1550، (كارلی نۆهەم)ی پاشای سوید لە دایك بووە، كە ڕۆڵی زۆری بینیوە لە بەهێزكردنی پایەكانی دەسەڵات ‌و شێوازی حوكمڕانیدا لە سوید.
-    ڕۆژی 4ی تشرینی یەكەمی ساڵی 1669، هونەرمەند ‌و وێنەكێشی بەناوبانگی هۆڵەندی (ڕامبرانت ڤان ڕاین) كۆچی دوایی كردووە، كە چەندین شاكاری گرنگی لە پاش خۆی بەجێهێشتووە.
-    ڕۆژی 4ی تشرینی یەكەمی ساڵی 1824، سیستمی حوكمڕانی لە وڵاتی مەكسیكدا لە پاشایەتییەوە گۆڕدرا بۆ كۆماریی.
-    ڕۆژی 4ی تشرینی یەكەمی ساڵی 1830، بەلجیكا لە ژێردەستەیی هۆڵەندا ڕزگاری بوو وەكو وڵاتێكی خاوەن سەروەریی سەربەخۆیی ڕاگەیاند كە ماوەی دەیان ساڵ بوو لەلایەن هۆڵەندییەكانەوە داگیر كرابوو.
-    ڕۆژی 4ی تشرینی یەكەمی ساڵی 1919، هێزە شۆڕشگێڕەكانی كورد لەناوچەی ئاكرێ‌ هێرشیان كردە سەر سوپای ئینگلیز، كە بە هۆیەوە زیانێكی زۆری گیانیی ‌و ماڵییان بەو هێزانە گەیاند ‌و چەند گەورە ئەفسەرێكی سوپای ئینگلیزیان كوشت.
-    بە هۆی ئەوەی كۆمۆنیستەكان دەستیان بەسەر كورسیی دەسەڵاتی یەكێتیی سۆڤێتدا گرتبوو، ڕۆژی 4ی تشرینی یەكەمی ساڵی 1921 ڕێكخراوی عوسبەتولئومەم داوایەكی حكومەتی مۆسكۆی ڕەتكردەوە، بە هاوكاریكردنی دارایی ئەو وڵاتە كە بە هۆی سەرهەڵدانی وشكەساڵیی ‌و برسێتییەوە تووشی كێشەیەكی گەورەی ئابوری ببووەوە.
-    ڕۆژی 4ی تشرینی یەكەمی ساڵی 1946، (هاری ترومان)ی سەرۆكی ئەمریكا داوای لە شانشینی یەكگرتووی بەریتانیا كرد ڕێگە بە كۆچی جولەكەكان بدات بۆ ناو خاكی فەڵەستین،  بەو ئامانجەی زۆرینەی جولەكەكان لە فەڵەستین كۆبكرێنەوە.
-    ڕۆژی 4ی تشرینی یەكەمی ساڵی 1957، بۆ یەكەم جار لە جیهاندا یەكێتیی سۆڤێت یەكەم مانگی دەستكردی بەناوی (سپۆتینگ 1) ڕەوانەی بۆشایی ئاسمان كرد.
-    ڕۆژی 4ی تشرینی یەكەمی ساڵی 1958، دەستوری كۆماری پێنجەم لە فەرەنسا ڕاگەیەندرا كە لە ڕیفراندۆمێكی گشتیدا 79%ی دانیشتوانی ئەو وڵاتە دەنگیان پێدابوو.
-    ڕۆژی 4ی تشرینی یەكەمی ساڵی 1963، حكومەتی عێراق بەشێوەیەكی ڕەسمی دانی بە سەروەریی خاكی كوەیتدا نا وەكو وڵاتێكی سەربەخۆ، كە پێشتر كوەیتی وەكو بەشێك لە خاكی عێراق لە قەڵەم دەدا.
-    ڕۆژی 4ی تشرینی یەكەمی ساڵی 1966، هەرێمی لیسۆتۆ لە ژێردەستەیی شانشینی یەكگرتووی بەریتانیا ڕزگاری بوو سەربەخۆیی ڕاگەیاند ‌و دواتریش وەكو وڵاتێكی سەربەخۆ دانی پێدا نرا.
-    ڕۆژی 4ی تشرینی یەكەمی ساڵی 1967، (عومەر سەفییەدینی سێهەم)ی سوڵتانی برۆنای دەستبەرداری كورسیی دەسەڵات بوو بۆ (حەسەن بلقییە)ی كوڕی ‌و بلقییە شوێنی باوكی گرتەوە.
-    ڕۆژی 4ی تشرینی یەكەمی ساڵی 1969، كۆماری میللیـی چین دوو تاقیكردنەوەی ئەتۆمیی ئەنجام دا، ئەوەش وەكو پەرچەكردارێك لە بەرامبەر هەوڵەكانی ئەمریكا ‌و سۆڤێت بۆ بەرهەمهێنانی چەكی ئەتۆمی، بەوەش ركابەری كەوتە نێوان زلهێزەكان بۆ دەستخستنی زۆرترین چەكی ناوەكی ‌و جبەخانەی سەربازیی.
-    ڕۆژی 4ی تشرینی یەكەمی ساڵی 1978، تێكۆشەر ‌و كەسایەتی ناسراوی گەلی كورد، پرۆفیسۆر (كامەران عەلی بەدرخان) لە شاری پاریسی پایتەختی فەرەنسا كۆچی دوایی كردووە، كە رۆڵی زۆری بینیوە لە پێشخستنی داخوازییەكانی كورددا.
-    ڕۆژی 4ی تشرینی یەكەمی ساڵی 1982، (ئەحمەد حەسەن بەكر) چوارەم سەرۆك كۆماری عێراق بەهۆی نەخۆشییەوە كۆچی دوایی كردووە، كە لە ساڵی 1979دا لەلایەن سەدام حسێنەوە بە زۆر لەسەر كار لادرا.
-    لە پاش یەكگرتنەوەی هەردوو ئەڵمانیای خۆرهەڵات ‌و خۆرئاوا ‌و پێكهێنانی یەك وڵاتی هاوبەش، ڕۆژی 4ی تشرینی یەكەمی ساڵی 1990، پەرلەمانی یەكگرتووی ئەڵمانیای فیدراڵا یەكەم كۆبوونەوەی خۆیی ئەنجام دا.
-    ڕۆژی 4ی تشرینی یەكەمی ساڵی ساڵی 1992، لە میانی كۆبوونەوەی ئەنجومەنی نیشتمانیی كوردستان (پەرلەمان)دا، كە لە شاری هەولێر بەڕێوەچوو پەرلەمانی كوردستان بە تێكڕای دەنگی ئەندامەكانی، سیستمی فیدراڵیی بۆ باشوری كوردستان ڕاگەیاند وەكو بەشێك لە مافەكانی گەلی كورد لە چوارچێوەی عێراقدا.
-    ڕۆژی 4ی تشرینی یەكەمی ساڵی 1994، فڕۆكەیەكی ئیسرائیلی لە ناو شاری ئەمستردامی هۆڵەندا كەوتە خوارەوە، كە بووە هۆی كوژران ‌و برینداربوونی زیاتر لە سەد كەس ‌و دواتر ئاشكرابوو مادەی كیمیایی بار كردبوو، كە بۆ بەرهەمهێنانی گازی كوشندەی سارین بەكاردەهێنرێت.
-    ڕۆژی 4ی تشرینی یەكەمی ساڵی 1994، هێزەكانی سوپای توركیا بە بیانووی بوونی هێزەكانی پەكەكە لەو ناوچەیە، هێرشێكی گەورەیان كردە سەر ناوچەی دەرسیمی باكوری كوردستان، كە بەهۆیەوە چەندین گوندی كورد سوتێنران ‌و دانیشتوانەكەشیان ئاوارەی ناوچەكانی دیكە بوون.
-    ڕۆژی 4ی تشرینی یەكەمی ساڵی 2001، ڕێكخراوی پەیمانی باكوری ئەتڵەنتی واتە ناتۆ، مافی ئەوەی بەخشییە ئەمریكا، كە دەتوانێت ئاسمان ‌و دەریای وڵاتانی ئەندامی ڕێكخراوەكە بۆ بەرەنگاربوونەوەی تیرۆر بەكاربهێنێت.
-    لە میانی كۆبوونەوەیەكی پەرلەمانی كوردستاندا، كە ڕۆژی 4ی تشرینی یەكەمی ساڵی 2002 لە شاری هەولێر بەڕێوەچوو، هەریەكە لە (جەلال تاڵەبانی ‌و مەسعود بارزانی) داوای لێبوردنیان لە گەلی كورد كرد، سەبارەت بە ڕوودانی شەڕی براكوژی ‌و ئەو هەڵانەی كە لە ڕابردوودا كرودیانە، هاوكات دەستپێكردنی قۆناغێكی نوێیان لە باشوری كوردستان ‌و خەبات ڕاگەیاند ‌و بەڵێنیان دا چیتر خوێنی كورد بە دەستی كورد نەڕژێت.
-    ڕۆژی 4ی تشرینی یەكەمی ساڵی 2004، كۆمسیۆنی یەكێتیی ئەوروپا داوای لە حكومەتی توركیا كرد مافی مرۆڤ لەو وڵاتەدا بپارێزێت ‌و پێشێلكاریی بەرامبەر بە گەلی كورد نەكات، بە پێچەوانەوە هەموو جۆرە دانوستانێك بۆ بە ئەندامبوونی توركیا لە ڕێكخراوی یەكێتیی ئەوروپادا ڕەت دەكرێتەوە.
-    ئەمڕۆ ڕۆژی جیهانیی گیاندارانە ‌و لە چەندین وڵاتی جیهاندا، كۆڕ ‌و سیمینار ‌و لێكۆڵینەوەی زانستی بەڕێوەدەچن بە ئامانجی ئاشكراكردنی ڕەوشی گیانداران ‌و ئەو مەترسییانەی ڕووبەڕوویان بونەتەوە، هەر ئەمڕۆ لە لیسۆتۆ بە جەژنی سەربەخۆیی هەژمار دەكرێت ‌و مەراسیمی تایبەت بەڕێوەدەچێت، ئەمڕۆش سەرەتای هەفتەی گەردونناسیی جیهانییە.

 


 ئه‌م بابه‌ته‌ 227 جار بینراوه‌

هه‌واڵی زیاتر