بەدواداچوونى مامەڵەكەت

ژمارەى نوسراوى پارێزگا

پن كۆد

ڕۆژی 30ی تشرینی یەكەم


-    ڕۆژی 30ی تشرینی یەكەمی ساڵی 1459ی زایینی، ئەدیب ‌و نوسەری ناوداری ئیتاڵی (بۆجیۆ براشیلیۆنی) كۆچی دوایی كردووە، كە یەكێك بووە لە ئەدیبە گەورەكانی سەدەكانی ناوەڕاست ‌و ڕۆڵی زۆری بینیوە لە پێشخستنی ئەدەبی ئەوروپادا.
-    ڕۆژی 30ی تشرینی یەكەمی ساڵی 1735، (جۆن ئادامز) دووەم سەرۆكی ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا لە دایك بووە كە ڕۆڵی زۆری بینیوە لە ڕزگاركردنی گەلی ئەمریكادا لە ژێر دەستی داگیركارانی ئینگلیز ‌و هەوڵی زۆری داوە بۆ یەكخستنی ناوچەكانی ئەمریكا.
-    ڕۆژی 30ی تشرینی یەكەمی ساڵی 1918، پەیماننامەی (مۆردۆس) بەڕێوەچوو كە تێیدا دەوڵەتی عوسمانی بەبێ‌ هیچ قەید و شەرتێك ‌و لە میانی جەنگی یەكەمی جیهانیدا خۆی دا بە دەستی وڵاتانی هاوپەیمانەوە.
-    ڕۆژی 30ی تشرینی یەكەمی ساڵی 1928، بۆ یەكەمجار لە مێژووی بەریتانیادا پەخشی تەلەفزیۆن دەستی پێكرد كە سەرەتاش بۆ ماوەی چەند كاتژمێرێك ‌و بە شێوەی تێست بەرنامەكان پەخش دەكران.
-    ڕۆژی 30ی تشرینی یەكەمی ساڵی 1939، زانا ‌و پزیشكی ناوداری ئەمریكی (دانیال ناتان) لە دایك بووە كە بە هۆی خزمەت ‌و داهێنانە زۆرەكانی لە بواری پزیشكیی زانستدا ساڵی 2001 خەڵاتی نۆبڵی لە بواری پزیشكیدا پێبەخشراوە.
-    ڕۆژی 30ی تشرینی یەكەمی ساڵی 1953، (دوایت ئایزنهاوەر)ی سەرۆكی ئەمریكا بە شێوەیەكی ڕەسمی ڕەزامەندیی پیشاندا لەسەر بەڵگەنامەیەی تایبەت بە ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوەیی كە تێیدا پێداگریی لەسەر پارێزگاریكردن ‌و فراوانكردنی جبەخانە ئەتۆمییەكەی ویلایەتە یەكگرتووەكان دەكرد بە ئامانجی بەرەنگاربوونەوەی مەترسییەكانی شەپۆلی كۆمۆنیستی لە جیهاندا.
-    ڕۆژی 30ی تشرینی یەكەمی ساڵی 1960، ئەفسانەی تۆپی پێ ‌و كاپتنی هەڵبژاردەی ئەرجەنتین (دیۆگۆ ئەرماندۆ مارادۆنا) لە دایك بووە، كە ساڵی 1986 ڕۆڵی زۆری بینیوە لە بەدەستهێنانی جامی مۆندیالدا بۆ وڵاتەكەی.
-    ڕۆژی 30ی تشرینی یەكەمی ساڵی 1971، نوسەر ‌و تێكۆشەری گەلی كورد لە خۆرهەڵاتی كوردستان دكتۆر (تاهر بەهجەت مەریوانی) كۆچی دوایی كردووە كە خزمەتێكی زۆری بە ئەدەبی كوردی كردوە.
-    ڕۆژی 30ی تشرینی یەكەمی ساڵی 1979، لە میانی كۆنگرەی بنغازیدا كە لە لیبیا بەڕێوەچوو (موعەممەر قەزافی) سەرۆكی لیبیا پشتیوانیی خۆیی بۆ شۆڕشی گەلی كورد ‌و مافی چارەی خۆنوسین بۆ پارچەكانی كوردستان دەربڕی ‌و ئاماژەی بەوەكرد، ئەو وڵاتانەی كوردیان بەسەردا دابەش كراوە ستەمی زۆر لە نەتەوەی كورد دەكەن.  
-    ڕۆژی 30ی تشرینی یەكەمی ساڵی 1980، (ئەحمەد بن بللـە)ی سەرۆكی پێشووی جەزائیر لەو كۆت ‌و بەند و دەستبەسەرییە ئازاد كرا كە پێشتر ‌و لە میانی كودەتا سەربازییەكەی (هواری بومدین)دا خرابووە سەری ‌و رێگریی لێكرابوو بۆ دەرچوون لە شوێنی دەستبەسەرییەكەی.
-    ڕۆژی 30ی تشرینی یەكەمی ساڵی 1988، هێزە ئەمنییەكانی عێراق لە ناوچەی (دوبز)ی باشوری كەركوك هەشتا هاووڵاتیی كوردیان گوللـەباران كرد كە پێشتر لە ناوچەكانی دەوروبەری شاری كۆیە لە شاڵاوێكی رەشبگیردا دەستگیر كرابوون.
-    ڕۆژی 30ی تشرینی یەكەمی ساڵی 1991، كۆنگرەی ئاشتیی مەدرید لە ئیسپانیا دەستی بە كارەكانی كرد كە نوێنەری (سوریا، لوبنان، فەڵەستین، ئوردن ‌و ئیسرائیل) بەشدارییان تێدا كرد ‌و لەلایەن (ئەمریكا ‌و یەكێتیی سۆڤێت)ەوە سەرپەرشتی دەكرا، ئامانج لە كۆنگرەكەش بەدیهێنانی ئاشتی بوو لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاستدا.
-    ڕۆژی 30ی تشرینی یەكەمی ساڵی 1992، یەكەم ژمارەی ڕۆژنامەی (ئەلئیتیحاد) بڵاوكراوەتەوە، كە ئۆرگانی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان بووە ‌و بە زمانی عەرەبی دەرچووە.
-    ڕۆژی 30ی تشرینی یەكەمی ساڵی 1994، بە بەشداریی نوێنەری شەست وڵاتی جیهان یەكەمین كۆنگرەی ئابوریی وڵاتانی خۆرهەڵاتی ناوەڕاست لە شاری (دارولبەیزائی) مەغرب دەستی پێكرد، كە ماوەی چەند ڕۆژێكی خایاند ‌و پرسی بازرگانیی ‌و ئابوریی لە ناوچەی خۆرهەڵاتی ناوەڕاستدا تاووتوێ‌ كرا.
-    ڕۆژی 30ی تشرینی یەكەمی ساڵی 1995، ڕیفراندۆمێكی گشتی لە هەرێمی (كەیبك)ی كەنەدا بەڕێوەچوو كە تایبەت بوو بە دەنگدان لەسەر جیابوونەوە یاخود جیانەبوونەوە لە كەنەدا، ئەنجامەكەشی ئەوەبوو كە زۆرینەی بەشداربووان دەنگیان بەوەدابوو دەیانەوێت لە چوارچێوەی كەنەدادا بمێننەوە.
-    ڕۆژی 30ی تشرینی یەكەمی ساڵی 2004، (ئوسامە بنلادن)ی سەركردەی ڕێكخراوی قاعیدە لە گرتەیەكی ڤیدیۆییدا دانی بەوەدا نا كە هێرشەكانی 11ی سێپتەمبەر لەلایەن رێكخراوی قاعیدەوە ئەنجامدراون ‌و ئامانج لێیان بەرەنگاربوونەوەی دەسەڵاتی ئەمریكا بووە لە جیهاندا.
-    ڕۆژی 30ی تشرینی یەكەمی ساڵی 2004، لە پارێزگای كەركوك لیژنەیەكی تایبەت پێكهێنرا بۆ لێكۆڵینەوە لەو ئاوارە عەرەبانەی كە لە سەردەمی ڕژێمی بەعس ‌و لە چوارچێوەی سیاسەتی تەعریبدا، لە ناو شاری كەركوك ‌و دەوروبەری نیشتەجێ‌ كرابوون ‌و دوای ڕوخانی دەسەڵاتەكەی (سەدام حسێن) لە ترسی جەماوەری كەركوك ناوچەكەیان بەجێهێشتبوو.
-    ڕۆژی 30ی تشرینی یەكەمی ساڵی 2009، زانا ‌و نوسەری بواری زانستی كۆمەڵناسی (كلۆد لیڤی سترۆس) كۆچی دوایی كردووە، كە ڕۆڵی زۆری هەبووە لە پێشخستنی زانستی كۆمەڵناسیدا.


 ئه‌م بابه‌ته‌ 109 جار بینراوه‌

هه‌واڵی زیاتر